پایش آلودگی هوا در صنایع

shape
shape
shape
shape
shape
shape
shape
shape
پایش آلودگی هوا در صنایع

پایش آلودگی هوا در واحدهای صنعتی

امروزه یکی از الزامات زیست محیطی واحدهای صنعتی در کشور عبارت است از طرح خوداظهاری در پایش آلودگی محیط زیست. در این طرح کلیه واحدهای صنعتی موظف هستند که آلودگی هوا، آلودگی آب و آلودگی خاک منتشره از واحد خود را به سازمان حفاظت محیط زیست گزارش کنند. در نتیجه بحث پایش محیط زیست در صنایع به خصوص پایش آلودگی هوا و پایش پساب و پایش آلودگی آب مطرح می شود.

 

پایش آلودگی هوا چیست؟

پایش (Monitoring) عبارت است از اندازه گیری سیستماتیک و منظم یک یا مجموعه ای از پارامترها. با این تعریف می توان پایش آلودگی هوا را نیز اینگونه تعریف کرد: اندازه گیری منظم غلظت آلاینده های هوا. یعنی برای پایش آلودگی هوا می بایست غلظت آلودگی هوا را در محل تعیین نمود و این کار را با فواصل منطقی تعریف شده در قانون انجام داد. حال سوالی که مطرح می شود اینست که آلودگی هوا چیست و چه آلاینده هایی نیاز به پایش دارند؟

 

آلودگی هوا چیست؟

آلودگی هوا به هرگونه ناخالصی و وجود ترکیبات اضافه در هوای خالص استاندارد گفته می شود. یعنی وجود هرگونه ترکیبات یا عناصر جامد، مایع و گاز در هوا به عنوان آلودگی هوا در نظر گرفته می شود.

آلودگی هوا یکی از معضلات زندگی مدرن محسوب می شود و طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO) سالانه جان حدود 7 میلیون نفر را در سراسر جهان می گیرد.

 

انواع آلاینده های هوا در صنایع

انواع مختلفی از آلاینده های هوا وجود دارند. اما این آلاینده ها را می توان در 2 دسته کلی جای داد:

  1. آلاینده های ذره ای (Particulate matter)
  2. آلاینده های گازی (Gaseous pollutants)

 

آلاینده های ذره ای

آلاینده های ذره ای یا ذرات معلق که به اختصار به آنها PM نیز گفته می شود. ذرات معلق شامل تمام اجزاء ریز مایع یا جامدی  هستند که اندازه ای زیر 100 میکرومتر دارند. ذرات کوچکتر بسیار خطرناکتر هستند چراکه به ریه‌ها نفوذ کرده و برخی از آن‌ها حتی وارد جریان خون می‌شوند و باعث بیماری‌های تنفسی و قلبی مختلف می‌شوند.

ذرات معلق در همه واحدهای صنعتی تولید می شوند، اما منبع آن می تواند متفاوت باشد. فرایندهای احتراق، ذوب فلزات، تراشکاری، عملیات مکانیکی و… باعث تولید ذرات در محیط یک کارخانه و کارگاه می شود. در صنایعی که ذرات ناشی از احتراق، ذوب، پالایش و… هستند، این ذرات توسط دودکش به اتمسفر تخلیه می شوند. البته ممکن است که قبل از انتشار توسط دودکش، ذرات توسط فرایندهای تصفیه آلودگی هوا همچون فیلترهای فابریک، سیکلون ها، دستگاه های ESP و… تصفیه شوند.

اندازه کسرهای مختلف ذرات معلق موجود در آلودگی هوا
اندازه کسرهای مختلف ذرات معلق موجود در آلودگی هوا

 

پایش ذرات معلق در صنایع

پایش آلاینده های ذره ای در صنایع به دو صورت انجام می شود:

  1. اندازه گیری غلظت ذرات توسط دستگاه های پایش پیوسته دیجیتال
  2. نمونه برداری از جرم ذرات و تعیین غلظت آن ها طی یک دوره زمانی مشخص

هر کدام از این روش ها مزایا و معایب خود را دارند. روش اول می تواند غلظت ذرات را به صورت آنی و لحظه به لحظه نشان بدهد. همچنین این روش قادر است تا با استفاده از قابلیت های ذخیره سازی داده ها در دستگاه دیجیتال، غلظت ذرات را در دوره های زمانی طولانی تر اندازه گیری و در حافظه دستگاه ذخیره کند.

اما روش دوم قادر نیست که غلظت را به صورت لحظه ای نشان بدهد. بلکه طی معمولاً 24 ساعت، جرم ذرات را بر روی فیلتر نمونه برداری می کند. پس از 24 ساعت نمونه برداری، با توزین فیلتر و استفاده از فرمول مربوطه، غلظت ذرات طی دوره 24 ساعته مورد نظر مشخص می شود. اما این روش مزیت جالب توجهی دارد. با توجه به اینکه ذرات روی فیلتر جمع آوری شده اند، این ذرات را می توان با استفاده از آنالیزهای آزمایشگاهی به نحوی استفاده کرد تا ترکیب شیمیایی ذرات مشخص شود. این نتایج در موارد بسیاری برای صاحبان صنایع و مسئولین محیط زیست مورد نیاز است.

 

آلاینده های گازی

آلاینده های گازی به هر نوع ترکیب یا عنصری گفته می شود که در دمای محیط به صورت گاز در هوا وجود دارند. متداول ترین این آلاینده ها شامل منوکسید کربن (CO)، دی اکسید گوگرد (SO2) و بطور کلی اکسیدهای گوگرد (SOx)، دی اکسید نیتروژن (NO2) و بطور کلی اکسیدهای نیتروژن (NOx)، دی اکسید کربن (CO2) و ازن (O3) هستند.

هر کدام از این ترکیبات منشا متفاوتی دارند. یعنی شرایط منجر به تولید آن ها عمدتاً با هم متفاوت است. اما اکثراً بر اثر فرایندهای احتراق یا گرمایشی ایجاد می شوند. البته نوع سوخت مصرفی نیز بر مقدار انتشار هر کدام از آنها موثر است. مثلاً سوخت های پرگوگردی مثل زغال سنگ یا مازوت باعث تولید مقادیر بیشتری SO2 می شوند.

آلاینده گازی منتشره توسط صنایع
آلاینده گازی منتشره توسط صنایع

 

پایش آلاینده های گازی در صنایع

منشا آلاینده های گازی در صنایع می تواند قسمت های مختلف یک واحد صنعتی باشد. یعنی فرایندهای کاری مختلف قادرند که آلاینده ها را تولید کنند. آلاینده های منتشری از واحدهای احتراقی از طریق دودکش دفع می شود. همانند پایش ذرات معلق، پایش آلاینده های گازی در دودکش یکی از الزامات سازمان محیط زیست برای واحدهای صنعتی است.

از آنجا که طیف آلاینده های گازی متنوع است، پایش آنها پیچیدگی خود را دارد. چرا که اندازه گیری غلظت هر کدام از این ترکیبات نیاز به سنسور خاص خود دارد. البته دستگاه هایی وجود دارند که چند نوع از ترکیبات را به طور همزمان پایش می کنند.

 

پایش آلودگی هوا طبق ضوابط خوداظهاری پایش

طبق ضوابط خوداظهاری پایش در پایش واحدهای صنعتی که توسط سازمان حفاظت محیط زیست اعلام شده، واحدهای صنعتی موظف هستند که میزان آلودگی های منتشره خود به محیط زیست را پایش و گزارش کنند. برخی از صنایع ملزم به نصب تجهیزات پایش لحظه ای و پیوسته هستند. یعنی باید دستگاه هایی در واحد صنعتی نصب کنند که غلظت آلاینده ها را به طور مداوم اندازه گیری کند.

سایر واحدهای صنعتی چنین الزامی ندارند و باید به صورت دوره ای از شرکت های متخصص در این زمینه و آزمایشگاه های معتمد کمک بگیرند تا غلظت آلاینده های هوا را اندازه گیری کنند. یعنی هر چند وقت یکبار با کمک آزمایشگاه ها و شرکت های خصوصی آلودگی هوای خروجی خود را اندازه گیری کرده و به محیط زیست اعلام نمایند.

 

مشاوره و انجام پایش آلودگی هوا در صنایع

برای انجام پایش آلودگی هوا در واحد صنعتی می بایست ابتدا با متخصصان این امر مشورت نمود تا مشخص شود آن واحد صنعتی به پایش کدام یک از آلاینده ها نیاز دارند. سپس بر اساس نیاز آن واحد صنعتی، عملیات اندازه گیری و آنالیز آلودگی هوا انجام شود.

شرکت سلامت گستران الماس میهن با بهره گیری از چند متخصص با مدرک دکترای بهداشت محیط و آلودگی هوا می تواند بهترین مشاوره را به صاحبان صنایع در خصوص انجام پایش زیست محیطی واحد صنعتی آنان ارائه دهد. این شرکت بهترین و مقرون به صرفه ترین روش ها را به صنایع پیشنهاد می کند. همچنین انجام عملیات پایش آلودگی هوا توسط این شرکت توسط به روزترین دستگاه ها و نمونه بردارها انجام می گیرد.

شرکت سلامت گستران به طور کلی در زمینه ارائه راهکارهای مهندسی در زمینه حفظ محیط زیست و سلامت از جمله در عرصه های آلودگی هوا، آلودگی آب و پسماند به فعالیت می پردازد.

 

لیست تجهیزات شرکت سلامت گستران برای پایش آلودگی هوا

  • دستگاه گریم (GRIMM) برای پایش لحظه ای ذرات معلق در هوا
  • دستگاه Dust Trak برای پایش لحظه ای ذرات معلق در هوا
  • دستگاه High-volume Sampler برای نمونه برداری از ذرات
  • دستگاه Low-volume Sampler برای نمونه برداری از ذرات
  • پمپ های SKC و تیوب های جاذب برای نمونه برداری از ترکیبات فرار (VOCs) در هوا
  • دستگاه Testo جهت اندازه گیری دی اکسید کربن
  • دستگاه های پایش لحظه ای اندازه گیری SO2، NO2، CO و O3

 

جهت کسب اطلاعات بیشتر برای همکاری با شرکت سلامت گستران الماس میهن با شماره تلفن زیر تماس حاصل کنید: 

021-66462425

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *